Bileşenler %100'e tamamlanmak zorundaysa
Beton, alaşım, boya, yem karışımı: oran seçiyorsunuz ve oranlar 1'e toplanır. Bu tek kisıt, deney tasarımının alışılmış mekanizmasını kırar; yine de zorlamak sessiz ve ikna edici türden bir yanlıştır.
Faktöriyel neden işlemez. Faktöriyel, diğerlerini sabit tutup bir faktörü değiştirir. Formülasyonda bunu yapamazsınız: daha çok çimento demek daha az kum demektir. “Çimentonun etkisi nedir?” sorusunun, neyin yerine konduğunu söylemeden cevabı yoktur. Yani klasik ana etki burada zor tahmin edilen bir şey değil — TANIMSIZDIR.
Neden sabit terim yok. x₁ + x₂ + x₃ her zaman 1 ise, birlerden oluşan sütun bileşen sütunlarının toplamına birebir eşittir. Tasarım matrisi tekildir; sabit terimle bileşenler birbirinden ayrılamaz. Scheffé'nin kanonik polinomları tam bu yüzden sabitsiz yazılır. Bir formülasyonu sıradan regresyonla uydurursanız yazılım size yine katsayı ve gayet sağlıklı görünen bir R² verir — hatayı tehlikeli yapan da budur.
Katsayılar nasıl okunur. Tek bileşenli katsayı, o bileşenin tek başına tahmini yanıtıdır. Bu doğrudan anlamlı bir sayıdır: saf malzemeyi koşsaydınız ölçeceğiniz şey. Çapraz terim ise karışım etkisidir. Pozitifse ikili, oranlarının vaat ettiğinden daha iyisini yapıyor — sinerji, ve genelde bulmaya değer şey odur. Negatifse birbirlerini bozuyorlar.
Tasarımlar. Simpleks kafes noktaları üçgene (dört bileşende dörtyüzlüye) eşit aralıklarla dağıtır. Simpleks ağırlık merkezi ise her eşit-pay alt kümesini kullanır: her saf bileşen, her 50/50 çift, her üçlü ve genel karışım. Her iki durumda da yalnız köşelere değil iç noktalara ihtiyacınız var: saf bileşenler tek başına ancak düz bir düzlem uydurabilir, karışım etkileri — yani bu işi yapma sebebiniz — ortada yaşar.
Pratik bir ayrıntı. Bileşenleri yüzde ya da parti başına kilogram olarak kaydediyorsanız toplam 1 değil 100 ya da parti ağırlığı olur. SenSight bunları oranlara ölçekler ve yaptığını size söyler. Uyum değişmez ama katsayıların hangi birimde olduğunu bilmelisiniz.
Faktöriyel neden işlemez. Faktöriyel, diğerlerini sabit tutup bir faktörü değiştirir. Formülasyonda bunu yapamazsınız: daha çok çimento demek daha az kum demektir. “Çimentonun etkisi nedir?” sorusunun, neyin yerine konduğunu söylemeden cevabı yoktur. Yani klasik ana etki burada zor tahmin edilen bir şey değil — TANIMSIZDIR.
Neden sabit terim yok. x₁ + x₂ + x₃ her zaman 1 ise, birlerden oluşan sütun bileşen sütunlarının toplamına birebir eşittir. Tasarım matrisi tekildir; sabit terimle bileşenler birbirinden ayrılamaz. Scheffé'nin kanonik polinomları tam bu yüzden sabitsiz yazılır. Bir formülasyonu sıradan regresyonla uydurursanız yazılım size yine katsayı ve gayet sağlıklı görünen bir R² verir — hatayı tehlikeli yapan da budur.
Katsayılar nasıl okunur. Tek bileşenli katsayı, o bileşenin tek başına tahmini yanıtıdır. Bu doğrudan anlamlı bir sayıdır: saf malzemeyi koşsaydınız ölçeceğiniz şey. Çapraz terim ise karışım etkisidir. Pozitifse ikili, oranlarının vaat ettiğinden daha iyisini yapıyor — sinerji, ve genelde bulmaya değer şey odur. Negatifse birbirlerini bozuyorlar.
Tasarımlar. Simpleks kafes noktaları üçgene (dört bileşende dörtyüzlüye) eşit aralıklarla dağıtır. Simpleks ağırlık merkezi ise her eşit-pay alt kümesini kullanır: her saf bileşen, her 50/50 çift, her üçlü ve genel karışım. Her iki durumda da yalnız köşelere değil iç noktalara ihtiyacınız var: saf bileşenler tek başına ancak düz bir düzlem uydurabilir, karışım etkileri — yani bu işi yapma sebebiniz — ortada yaşar.
Pratik bir ayrıntı. Bileşenleri yüzde ya da parti başına kilogram olarak kaydediyorsanız toplam 1 değil 100 ya da parti ağırlığı olur. SenSight bunları oranlara ölçekler ve yaptığını size söyler. Uyum değişmez ama katsayıların hangi birimde olduğunu bilmelisiniz.
Uygulamada dene
Deneyin: DOE sekmesi, Karışım Tasarımı. 3 bileşenli bir simpleks kafes üretin, her satırın 1'e toplandığını görün ve çapraz terimlerin pozitif (sinerji) mi negatif mi çıktığına bakın.